جمعه, 02 تیر 1396 |

دو نوع درد در جامعه امروزی

pain

"نخستین درد" را «اعتقاد» به «الگوی کامل» می دانم

تفکری که می گوید یک فرد یا باید از همه لحاظ الگو باشد یا اساساً الگو نیست. تفکری که انسانها را «همه» یا «هیچ» می کند. تفکریکه هرگز نمی پذیرد انسانها، «مجموعه ای از خوبی ها و بدی ها» هستند واساساً «انسان بودن» یعنی ترکیب این دو که اگر چنین نبود،‌ یا شیطان بودیم ویا فرشته.

این تفکر هزینه های زیادی را به جامعه ما تحمیل کرده است. برای جستجوی الگو نیازمند باستان شناسی تاریخی هستیم. جستجوی کسانی چنان دوردست، که بدی‌هایشان محو شده و تنها فسیلی از خوبی‌هایشان بر جای مانده باشد.

در اثر همین تفکر است که از انسانهای زنده تقدیر و تجلیل نمی کنیم. چه آنکه می ترسیم امروز تحسینش کنیم و فردا حرفی بزند یا کاری بکند که به مذاق ما خوش نیاید. فقط وقتی مرد و مطمئن شدیم دیگر کاری نمی کند و حرفی نمی زند، او را – البته با یک زندگینامه ی سانسور شده – به الگوی جامعه بدل می کنیم.

نیاموخته ایم که یک نفر می تواند معتاد باشد، اما فلسفه را خوب بفهمد.

یک نفر می تواند الکلی باشد،‌اما خوب شعر بگوید.

یک نفر می تواند خیانتکار باشد، اما ریاضی را خوب بیاموزد.

یک نفر می تواند نماز نخواند،اما اقتصاد را خوب بفهمد.

دلیل نمی شود «آنچه خوبان همه دارند» را «من و تو» یک جا داشته باشیم.

با تمام وجود بر این باورم که جستجوی کسی که –به سلیقه ی ما– هیچ ایرادی ندارد و سراپا حسن است، ریشه ی «بت سازی» و «بت پرستی» است.

"دومین درد" را «ظاهربینی و کوته نظری» می نامم.

ایرادهای جزئی کوچک را «بزرگ» می بینیم و ایرادهای بزرگ پنهان را «کوچک» می پنداریم.

فرهنگی که در آن «دود سیگار را به حلق خود دادن» عیب است، اما «دود خودرو را به حلق خلق دادن» عادی تلقی می شود.

فرهنگی که در آن «مستی از شراب» جرم است، ولی «سرمستی از قدرت»، طبیعی است.

فرهنگی که در آن، «حفظ حجاب» اولویت است، اما «پاکدامنی» به فراموشی سپرده می شود.

فرهنگی که در آن، «کثیفی خانه» زشت است، اما بیرون ریختن زباله از خودرو، زشت تلقی نمی شود.

فرهنگی که در آن، برداشتن یک قطعه از یک کارخانه «دزدی» است، اما خریدن غیر قانونی مجوز یک کارخانه،‌ زیرکی است.

فرهنگی که در آن، اگر «نماز» نخوانی، از حوزه ی دین خارج هستی،اما اگر «غیبت» کردی، «تهمت» زدی و یا "مسخره کردی" همچنان مومنی.

فرهنگی که در آن،به روز «قضاوت»، ایمان داریم،‌ اما صبر نداریم تا «قضاوت در مورد دیگران» را به «روز قضاوت» موکول کنیم.

و بدتر از آن اینکه،‌

جامعه، «ایرادهای کوچک آشکار» را تنبیه می کند و «سرطان های بزرگ پنهان» را تجلیل

چنینمی شود که «دختران با تار موی آشکار» دستگیر می شوند و دزدان، با «دم خروسآشکار» در میانه ی شهر آزادانه می گردند و قدرت نمایی می کنند.

چنین می شود که آنکس که یک نفر را کشته است،‌اعداممی شود و آنکه هر روز صدها سال عمر مردم را در پای اینترنت، به دلیل کندی وکنترل محتوا، تلف می کند، آزادانه به زندگیش ادامه می دهد.

به نظر می رسد این نگرش فرهنگی، ریشه ی تاریخی نیز دارد. چنانکه ظاهراً از زمان سعدی،عادت ما بر آن بوده که «سنگ ها» را می بسته ایم و «سگ ها» را رها می کرده ایم

و در فرهنگی که مردم «به ظاهر» نگاه می کنند، «اشتباهاتکوچک» را بزرگ می شمارند و «گناهان بزرگ» را نادیده می گیرند، فرهنگی کهتو را معصوم می خواهد و به تو «حق خطا کردن» نمی دهد،بایدهر روز یک «ماسک» بر چهره بزنی

هیچ کس واقعیت تو را نمی داند.

در خانه به شکلی زندگی می کنی و در بیرون شکل دیگر.

با هر گروه از دوستانت به شکلی حرف می زنی.

در رسانه ها یک حرف می زنی و در زندگی شخصی به شکل دیگری زندگی می کنی.

در ورود به سازمان خود، چادر بر سر می کنی و شب هنگام، در مهمانی ها پرسه می زنی

گویی که بالماسکه ی بزرگی در کار است

بالماسکه ای که میلیون ها نفر در آن نقش ایفا می کند.

هر یک نقابی بر چهره،

نه برای یک شب؛

که تا لحظه ی مرگ.

 

برگرفته از کتاب فرهنگ سنگ و سگ؛

از محمدرضا شعبانعلی