جمعه, 02 تیر 1396 |

شاهنامه شاه طهماسبي

 

ناشر : موسسه تأليف، ترجمه و نشر آثار هنري وابسته به فرهنگستان هنر

اين اثر نفيس در 420 صفحه با 171 تصوير در قطع سلطاني و جلد طرح چرم سوخت كاري شده همزمان با بيست و هفتمين دوره نمايشگاه كتاب تهران با بهاي 9,800,000 ريال در ارديبهشت ماه 1393 منتشر گرديد.

ناشر در مورد تصاوير كتاب عنوان مي دارد:

در ابتدا قرار بود فقط 118 برگ موجود در موزه هنرهاي معاصر و يك برگ موجود در موزه رضا عباسي را منتشر كنيم كه بعد از رايزني هايي كه با موزه هنرهاي معاصر داشتيم به اين نتيجه رسيديم كه حتي الامكان ساير برگ هاي موجود از اين شاهنامه در مجموعه هاي خصوصي خارجي و موزه هاي ديگر كشورهاي دنيا را نيز به اين مجموعه اضافه كنيم و موفق شديم كه علاوه بر 119 برگ موجود در ايران، 33 برگ از مجموعه متروپوليتن، 9 برگ موجود از اين شاهنامه در موسسه آقاخان و 10 برگ اين شاهنامه را از مجموعه خصوصي خليلي در لندن به اين كتاب اضافه كنيم و علاوه بر آن ديتيل هايي را از برخي صفحات موجود در ايران با كيفيت عكاسي مطلوب در كتاب منتشر كرديم تا جزئيات اين آثار براي استفاده هنرمندان و پژوهشگران به خوبي مشخص باشد.

سرگذشت شاهنامه شاه طهماسبي به شرح زير بيان گرديده است:

تاریخ آغاز شاهنامه‌ طهماسبی به دوره‌ سلطنت شاه اسماعیل صفوی، احتمالاً به سال ٩٢٨ هـ.ق - یعنی دو سال قبل از فوت شاه اسماعیل صفوی (٩٣٠ هـ.ق) - باز می‌گردد.

این شاهنامه پس از تکمیل، در حدود چهل سال در دربار صفوی باقی ماند. در سال ٩٨٣ هـ.ق که سلطان سلیم دوم در دربار عثمانی زمام امور را به دست گرفت به منظور تحکیم روابط و به منظور تبریک به تخت نشستن سلطان سلیم دوم، هیأتی به دربار عثمانی اعزام شد.

به گفته‌ « بوداغ قزوینی» در «جواهر الاخبار» این هیأت به سرپرستی شاه‌قلی، حاکم ایروان، مرکب از ٣٢٠ نفر از مقامات دربار و 4٠ نفر بازرگان بوده است که هدایایی با تعداد اغراق‌آمیز ١٩ هزار شتر با خود حمل می‌‌کردند.

این اثر نفیس تا اوایل قرن نوزدهم در دربار عثمانی باقی ماند و دیگر خبری از آن به دست نیامد تا این که در سال ١٩٠٣ میلادی در نمایشگاه آثار هنر اسلامی در پاریس به نمایش گذاشته شد.

صاحب آن در این زمان «بارون دو روچیلد» بود. سال ‌١٩٥٩ میلادی آرتور هوتن، وارث کارخانه‌های بلورسازی کورنینگ آن‌ را از نوه بارون روچیلد خرید و شاهنامه طهماسبی در محافل هنری اروپا به «شاهنامه هوتن» تغییر نام داد.

او در سال ‌١٩٧٠ برای رهایی از بدهی مالیاتی، ‌٧٨ صفحه از این شاهنامه را به موزه‌ «متروپولیتن» هدیه داد.

اواسط دهه ‌١٩٧٠ نامه‌ای به دولت ایران نوشت و پیشنهاد کرد تا باقی نسخ را به قیمت ‌٢٠ میلیون دلار به ایران بفروشد. اما گویا دولت ایران که در آن زمان دچار کمبود منابع ارزی بود، موفق به خرید بقیه‌ نسخه‌ها نشد.

پس از آن هفت مجلس از نقاشی‌های شاهنامه در حراج کریستی لندن به قیمت ‌٣/١ میلیون دلار حراج و فروخته شد.

چند سال بعد، ‌٤١ نقاشی به گالری «اگینو» در لندن فروخته شد و از آن میان تنها یک نسخه برای موزه‌ تازه‌‌تاسیس رضا عباسی خریداری شد.

سال‌ها بعد هوتن برگ‌های باقی مانده از شاهنامه طهماسبی را به‌طور امانی به بانک لویدز لندن سپرد و از کریستی خواست تا آن‌ها را هم حراج كند.

كريستي هم در طي دو سال 14 برگ از اوراق شاهنامه را به فروش رساند . همزمان با درگذشت هوتن ، از 258 مجلس نقاشي هاي آن نسخه ، 116 مجلس باقي مانده بود.

سال ‌١٣٧٢ دولت ایران با پیشنهاد فرزند هوتن که بنا به وصیت پدر مامور فروش شاهنامه شاه طهماسبی شده است، موافقت می‌کند و با تلاش زنده یاد دکتر حسن حبیبی برای بازپس‌گیری باقیمانده این شاهنامه، این اثر ‌با تابلوی «زن شماره سه» دکونینگ در موزه هنرهای معاصر تهران معاوضه می‌شود و بالاخره این تعداد نسخ به موطن اصلی باز می‌گردد.


::یادداشت

خرد
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی 3 هفته پس از کودتای 28 مرداد: ملت شاه را دوست دارد بزرگ‌ترین اشتباه مصدق عدم اطاعت از اوامر شاه بودآیت الله کاشانی روی کار آمدن دولت کودتا را «سبب مسرت» دانست و ضمن تبریک به زاهدی گفت: «جای مسرت است که دولت جناب آقای زاهدی که خود یکی از طرفداران جبهه ملی بوده، تصمیم دا...
بی نام
هذا شقشقه هدرت.عجب ملتی هستیم ما. یک دفعه چنان جو گیر می شیم که یادمون میره کجاییم و چه کاره ایم و قرار بود کجا بریم و چی کار بکنیم. برنامه بیست و پنج ساله می نویسیم و می گیم می خواهیم ظرف این مدت به این اهداف برسیم. بعد می خندیم می گیم برنامه چیه ما همین الانش هم از بیست و پنج سال دیگه جلوییم. برای...
پیروز غفرانی
اهمیت توسعه حاشیه ساحلی دریای عمان برکسی پوشیده نیست. نگارنده در دوران کاری دیپلماتیک خود در دولت اصلاحات، بحث اهمیت بندر چابهار را در جلسات و گزارشات متعدد متذکر شده و در قالب تنظیم روابط با کشورهای شبه قاره و انعقاد یادداشت تفاهم "نقشه راه همکاری های استراتژیک ایران و هند"، روند جلب مشارکت و س...

::بخش انگلیسی

english logo copy

Thumbnail A miracle no politics and swords can performBy: Fereydoun MajlessiNowruz is not tradition! It is culture! Nowruz is drawing and painting. It is Art! Nowruz is music, freshness, youth, love, and...
Thumbnail By Henri J. Barkey, It wasn’t long ago that Turkish foreign policy was the talk of the town. Defined by the catchy phrase of “zero problems with the neighbors,” Turkey aimed to both improve...
More inenglish|section