جمعه, 02 تیر 1396 |

جنگ و صلح در قرن بیستم

 مروری بر كتاب چهره ها

فریدون مجلسی در كتاب «چهره‌ها» مقالات فرهنگی، سیاسی و تاریخی خود را درباره چهره‌هایی از ایران، اوراسیا، امریكای شمالی، اروپا تقسیم‌بندی كرده و اندیشه‌های شماری از شخصیت‌های نامدار نظیر قائممقام فراهانی، امیركبیر، میخاییل گورباچف، مارتین لوتركینگ، ایندیرا گاندی،نلسون ماندلا، سالوادور آلنده، دنگ شیائوپنگ و... را ارزیابی كرده است.

از میان موضوعاتی كه مجلسی در كتاب «چهره‌ها» به آنها پرداخته، موضوع صلح جایگاه ویژه‌یی دارد و اغلب نوشته‌های كتاب به طور مستقیم و غیرمستقیم به این موضوع اختصاص دارد. مجلسی درباره گاندی كه از مهم‌ترین چهره‌های صلح‌گرا در جهان است، می‌نویسد: «تاثیرگذاری گاندی به عنوان معلم اخلاق و شخصیتی صلح‌دوست و موعظه‌گر، دوری جستن از خشونت و حامی حل مسائل و مشكلات با توسل به شیوه‌های مسالمت‌آمیز به قدری عمیق است كه به داوری درباره او رنگی عمومی داده. وقتی گاندی در مقام یك معلم اخلاق پا به عرصه مبارزه سیاسی می‌گذارد، درواقع به عرصه‌یی وارد می‌شود كه تداوم پایبندی به اخلاق در آن كار ساده‌یی نیست. با این حال برای من كه با تربیتی سیاسی، به مسائل از دیدگاهی عملگرایانه‌تر می‌نگرم، یعنی برای پراگماتیسم و مصالح و منافع ملی جایگاه ویژه‌یی قایلم، اولویت قایل شدن برای یك معلم اخلاق آسان نبود .دیدگاه‌های سیاسی به نتیجه و فایده نهایی فعالیت و مبارزه و برنامه توجه دارد. با این دیدگاه ارزیابی سیاسی من درباره عملكرد گاندی با جایگاه اخلاقی او فاصله داشت» به اعتقاد مجلسی، گاندی كه مرد صلح است ‌مانند بسیاری دیگر از مردان صلح، قربانی تعصب مخالفان خود شد. هندوان متعصب با تجزیه هند و با پرداخت غراماتی به بخش تجزیه شده پاكستان كه گاندی با آن موافقت كرده بود، مخالف بودند و قاتلش پیرمردی را كه جز تن‌پوش و عصایی وعینكی و نعلینی، چیزی از مال دنیا به همراه نداشت، در‌ سال ۱۹۴۸با شلیك سه گلوله به قتل رساند و جهان را متاثر كرد.  فریدون مجلسی درباره ویلی برانتهم مقاله‌یی تحلیلی نوشته كه خواندنی است. برانت كه یك سوسیال دموكرات بوددر ۱۹۷۱جایزه صلح نوبل را از آن خود كرد. مجلسی از تصویر زانو زدن او در مقابل مجسمه یادبود كشته‌شدگان لهستان یاد كرده است. لهستان در جنگ دوم جهانی بیشترین تلفات انسانی را داشت و زمانی، برانت برای ایجاد دوستی رهسپار ورشو شد. در حالی كه نفس همگان در سینه حبس و چشم و گوش دنیا به این نقطه دوخته شده بود كه در آن لحظه حساس ویلی برانت چه خواهد گفت و در واقع چه چیزی بر زبان خواهد آورد، صحنه تاثیرگذاری خلق شد. برانت زانو زد و حرفی نزد. تصویر زانو زدن برانت كه مجلسی در وصف آن به زیبایی مقاله‌یی نوشته، به تعبیری از لطیف‌ترین تصاویر ثبت‌شده تاریخ قرن بیستم است. در یكیاز مقالات هم به شخصیت زنی نامدار (ایندیرا گاندی) پرداخته شده، زنی كه ازجنجالی‌ترین چهره‌های قرن بیستم است. شاید مهم‌ترین واقعه دوران خانم گاندی وقوع جنگ سوم هند و پاكستان بر سر بنگلادش بود. مجلسی می‌نویسد كه آن دوران پرالتهاب را در حالی كه دیپلماتی جوان در واشنگتن بوده به خوبی به یاد دارد: «روابط پاكستان با نیمه شرقی یعنی بنگلادش كنونی كه تاریخ وفرهنگ و زبان و مكانی كاملا جداگانه داشت، بیشتر رنگ استعماری به خود گرفته بود تا ملتی واحد و برادر. و همین امر منجر به شورش استقلال‌طلبانه در آناستان شد. ارتش پاكستان با خشونت به سركوب پرداخت، ده میلیون آواره به هند گریختند! نیكسون به طرفداری از پاكستان به هند هشدار داد. اما آن زن آهنین وقعی به آن ننهاد. با حمله‌یی گسترده و برق‌آسا ارتش سیصدهزار نفری پاكستانی اعزامی به بنگلادش را وادار به تسلیم كرد. این شكست بزرگ به حكومت نظامیان در پاكستان پایان داد. ناچار درهای زندان را گشودند. ذوالفقار علی بوتو رهبر اپوزیسیون در پاكستان در میان استقبال مردم از زندان به كاخ نخست وزیری پاكستان رفت و شیخ مجیب‌الرحمان رهبر و پدر استقلال بنگلادش درمیان استقبال چندین میلیون نفری ملتش از زندان به داكا رفت و نخستین نخستوزیر بنگلادش شد... خانم گاندی در سال ١٩٨٠ برای بار چهارم به نخست وزیری رسید. این‌بار با مشكلی دیگر مواجه شد؛ در سال ١٩٨٢ گروهی از سیك‌های متعصب و افراطی در معبد طلایی كه مقدس‌ترین مكان سیك‌هاست در آمریستار به مقاومتی مسلحانه دست زدند. و بانوی آهنین سرانجام در سال ١٩٨٤ دستور داد نیروهای نظامی آن شورش را سركوب كنند. همین سركوبی در اكتبر ١٩٨٤ منجر به ترور خانم گاندی به وسیله دو تن از پاسداران رسمی‌اش شد كه از متعصبان سیك بودند». كتاب «چهره‌ها» جدیدترین اثر فریدون مجلسی است كه توسط شركت سهامی انتشار و با تیراژ ١١٠٠ نسخه چاپ شده است

 


::یادداشت

خرد
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی 3 هفته پس از کودتای 28 مرداد: ملت شاه را دوست دارد بزرگ‌ترین اشتباه مصدق عدم اطاعت از اوامر شاه بودآیت الله کاشانی روی کار آمدن دولت کودتا را «سبب مسرت» دانست و ضمن تبریک به زاهدی گفت: «جای مسرت است که دولت جناب آقای زاهدی که خود یکی از طرفداران جبهه ملی بوده، تصمیم دا...
بی نام
هذا شقشقه هدرت.عجب ملتی هستیم ما. یک دفعه چنان جو گیر می شیم که یادمون میره کجاییم و چه کاره ایم و قرار بود کجا بریم و چی کار بکنیم. برنامه بیست و پنج ساله می نویسیم و می گیم می خواهیم ظرف این مدت به این اهداف برسیم. بعد می خندیم می گیم برنامه چیه ما همین الانش هم از بیست و پنج سال دیگه جلوییم. برای...
پیروز غفرانی
اهمیت توسعه حاشیه ساحلی دریای عمان برکسی پوشیده نیست. نگارنده در دوران کاری دیپلماتیک خود در دولت اصلاحات، بحث اهمیت بندر چابهار را در جلسات و گزارشات متعدد متذکر شده و در قالب تنظیم روابط با کشورهای شبه قاره و انعقاد یادداشت تفاهم "نقشه راه همکاری های استراتژیک ایران و هند"، روند جلب مشارکت و س...

::بخش انگلیسی

english logo copy

Thumbnail A miracle no politics and swords can performBy: Fereydoun MajlessiNowruz is not tradition! It is culture! Nowruz is drawing and painting. It is Art! Nowruz is music, freshness, youth, love, and...
Thumbnail By Henri J. Barkey, It wasn’t long ago that Turkish foreign policy was the talk of the town. Defined by the catchy phrase of “zero problems with the neighbors,” Turkey aimed to both improve...
More inenglish|section  

col

sup

sup copy