دوشنبه, 05 تیر 1396 |

كارنامه حقوق بشر در سال 2014

اگر به مفهوم حقوق بشر توجه شود از یک سو ضرورى و عملى و از سوى دیگر نظری و انتزاعی می باشد. افرادی که حقوق بشر را در بستر و گستره عمل سیاسی کنکاش می کنند بیشتر به ضرورت عملى حقوق بشر تكيه مى كنند؛ از اين منظر حقوق بشر را رهيافتى كاركردى مى دانند كه به صورت ابزاريست براى كنترل و جلوگیری از ناهنجارى هاى حكومت ها كه شامل: کشتار سیاسی، ناپدیدشدن، شکنجه، زندانی و توقیف کردن های غير قانونى انجام مى شود.

اما ماهيت زندگی مطلوب، شناخت ماهیت و چگونگی کرامت و اوصاف ایدئال انسانى بحث نظرى درباره حقوق بشر است که گاه به اختلافات نظری پیرامون مسائل حقوقی منجر می گردد که بیشتر در پاره ای از اوقات رنگ ایدولوژیک، فرهنگی و مذهبی به خود می گیرد

درحالی که سال 2014 به واپسین روزهای خود می رسد و امروز 10 دسامبر مصادف است با شصت و ششمین سالگرد حقوق بشر؛ جهان در این سال شاهد وقوع رویدادها و حوادث متعدد در مناطق و عرصه های گوناگون بوده است در این یادداشت سعی خواهم کرد به طور مثال به کارنامه حقوق بشر در چند کشور در سال 2014 بپردازم.

اعلامیه جهانی حقوق بشر در مجمع عمومی سازمان ملل در تاریخ 10 دسامبر 1948 دقیقاً 66 سال پیش در پاریس به تصویب رسید.

مفاد این اعلامیه حقوق بنیادی مدنی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ای را که تمامی ابنای بشر در هر کشوری باید از آن برخوردار باشند را مشخص کرده است.

همچنین بعد از 42 سال از تاسیس نهاد حقوق بشر؛ اعلامیه حقوق بشر اسلامی نیز توسط دولتهای عضو سازمان كنفرانس اسلامى در 5 اوت 1990م برابر با 15مرداد 1369ش در قاهره پایتخت مصر صادر شد. کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی تاکید داشتند همانگونه که شریعت اسلامی پایه های راستین آزادی مسؤلانه بشریت، حیثیت آنان و رهایی انسان از بردگی را پایه گذاری کرده برای تحقق این امر باید پاسدار دین، جان، خرد، ناموس، مال و نسل انسانیت بود. اما سوال اینجاست با وجود همه این قواعد خاورمیانه به چند سمتی پیش می رود؟

خاورمیانه که روزی بستر قصه های هزار و یک شب بود امروز در سر خط محافل سیاسی و اجتماعی جهان قرار گرفته است. مصر قلب تپنده عالم اسلامی یکی از پر حادثه ترین سال هایش را در حالی پشت سر می گذارد که هر روز خبرهایی مبنی بر نقض حقوق بشر در این کشور به گوش می رسد. بعد از کودتای ارتش در این کشور در سال 2013 که با همکاری کشورهای اروپایی و بعضی کشورهای عربی با کمک های میلیاردی صورت گرفت این کشور از مسیر دموکراسی خارج شد و با توجه به فضاى ابهام آلود و ملتهب سیاسی بعد از انتخابات ساختگی و مزور فیلد مارشال عبدالفتاح سیسی در 3 ژوئن 2014 به قدرت رسید و عملاً زمینه بازگشت نیروهای شکست خورده (فلول) سابق در اداره امور سیاسی مصر فراهم شد..
(ماده 21 اعلامیه حقوق بشر: اراده مردم می بایست اساس حاکمیت دولت باشد؛ چنین اراده ای می بایست در انتخابات حقیقی و ادواری اعمال گردد که مطابق رأى عمومى باشد).

این در حالی است که محمد مرسی رئيس جمهور قانونی مصر بدون هیچ جرمی بعد از برکناری به زندان افتاد (ماده 9 اعلامیه حقوق بشر: هیچ احدی نباید مورد توقیف، حبس یا تبعید خودسرانه قرار بگیرد).
در سوی دیگر کشور عراق با تاریخی کهن و تمدنی عریق یکی از سالهای خونینش را پشت سر می گذارد. روزی نیست که دیدبان حقوق بشر در مورد نقض حقوق بشر در عراق گزارشی منتشر نکند؛ مقامات عراقی به شیوه غير قانونى و غير اخلاقى به بازداشت و دستگیری مخالفانشان مبادرت می ورزند و برخوردهای نامناسب با زندانیان صورت می گیرد؛ این افراد بدون تفهیم اتهام در مراکزی که امکان دسترسی به آنها وجود ندارد نگهداری می شوند. از دادگاه های عادلانه برای بررسی موارد اتهام متهمین خبری نیست و انواع و اقسام شکنجه در زندان های عراق در قبال هر کس که با دلیل یا بی دلیل به زندان افتاده است اعمال می شود؛ که شک الکتریکی، بی خوابی، بی غذایی و بی آبی، تجاوز یا تهدید به تجاوز از این موارد به شمار می آید.(ماده 5 اعلامیه حقوق بشر: هیچ کس نمی بایست مورد شکنجه یا بی رحمی و آزار، یا تحت مجازات غير انسانى و یا رفتاری قرار گیرد که منجر به تنزل مقام انسانی وی گردد)

همچنین معضل دیگری كه امروز گریبان گیر عراق شده است و تمامیت ارضی این کشور را تهدید می کند تواجد گروه های تروریستی در رأس آن داعش می باشد؛ سازمان ملل در گزارش های متعددی به جزئيات اقدامات خشونت آمیز این گروه ها می پردازد که شامل: اعدام های دست جمعی، ربودن زنان و دختران، وا داشتن کودکان به حضور در جنگ، دامن زدن به جنگ ها و کشتن های مذهبی و موارد مشابهه دیگر... دولت عراق هم در حمله های هوایی خود علیه گروه های مخالف؛ با هدف قرار دادن روستاها، مدارس، بیمارستان ها باعث مرگ تعداد قابل توجهی از غير نظاميان شده است که این اعمال بر خلاف قوانین انسانی و اصول بشر دوستانه(ICRC)  سازمان ملل می باشد. (ماده 50ICRC:اصل تفکیک میان جنگ جویان و حفاظت از غيرنظاميان و عدم تخريب اماكن عمومى).

مطابق آمار سازمان ملل در سال 2014م (تا ماه سپتامبر) در عراق دست کم 9347 غير نظامی كشته و 17386 غير نظامى زخمى شده اند.(تنها در طی ماه نوامبر بیش از 5000 نفر کشته شده اند).

در سوی دیگر سوریه در آتش خودکامگی، توتالیتاریسمی و تمامیت خواهی حاکمانش می سوزد. طبق آمار کمیسرای عالی حقوق بشر در سازمان ملل متحد از آغاز جنگ داخلی سوریه در مارس 2011 تاکنون بیش از 200 هزار نفر کشته شده اند؛ این در حالی است که کنفرانس ها و میتینگ های متعدد در مورد بحران این کشور هم تا به حال بی نتیجه بوده و همه اطراف به فکر تامین منافع خودشان هستند..

کشتار هولناک مخالفان در شهرهای مختلف، بازداشت و دستگیری افراد و انتقال به اماکن نامعلوم، تجاوز به زنان و کودکان، بمباران بشکه ای خانه های مسکونی، بیمارستان ها، مدارس و اماکن عمومی از مواردی است که جامعه جهانی در قبال آن سکوت کرده است. از سوی دیگر سوریه به کشوری چنده پاره مبدل شده که هر کس می خواهد در آن عرض اندام کرده و بخش عظیمی از جمعیتش با بحران دست و پنجه نرم می کند. نکته ناراحت کننده در مورد چشم انداز سوریه این است که حداقل در کوتاه مدت هیچ روزنه و بارقه ای از امید دیده نمی شود.(کنوانسیون منع و مجازات کشتار جمعی: قتل عام چه در زمان صلح و یا در زمان جنگ یک جرم بین المللی محسوب می شود و باید از آن جلوگیری شود و مرتکبین را مجازات نمود.

افغانستان در سال 2014 در حالی یکی از خونین ترین سال های خویش را پشت سر می گذارد که طبق گزارش سازمان ملل متحد و دیگر ناظران، بیشترین تلفات غير نظاميان ناشى از حملات گروه های مسلح مخالف دولت بوده. آمارها نشان می دهد که در سال2013 سه هزار غير نظامى در جریان خشونت ها کشته و بیش از 5500 نفر زخمی شده اند؛ این در حالی است که سازمان ملل در گزارش تازه خود از افزایش 24 درصدی آمار قربانیان غير نظامى در جنگ افغانستان در نیمه اول سال 2014 خبر می دهد..
آمار سازمان یونسکو نشان می دهد که بیشتر دختران در افغانستان قبل از رسیدن به دوره متوسطه عمدتاً به دلیل تهدیدهای امنیتی و موانع فرهنگی وادار به ترک مدرسه شده و براساس آمار رسمی، تنها یک نفر از ده دانشجو در دانشگاه ها را دختران تشکیل می دهند.( ماده 26 اعلامیه حقوق بشر: بند الف: آموزش و پرورش حق همگان است. ماده 27: هر شخص حق دارد آزادانه تحصیل کند و در پیشرفت علمی سهیم گشته و از منافع آن بهرمند شود).

فعالان حقوق بشری از چگونگی رسیدگی قضايى به پرونده های خشونت علیه زنان، از جمله خشونت هایی همچون تجاوز جنسی راضى نيستند و متاسفانه در مواردی دادگاه ها به عاملان خشونت های جنسیتی برائت داده و در زمینه تأمین حقوق قربانیان تعلل شده است. (قانون اساسی افغانستان؛ قانون 44 بند 4: منع خشونت علیه زنان؛ اين قانون در سال 2009 پس از دو سال بحث به تصویب وزارت عدلیه و شورای وزیران رسید).
در 12ژوئن 2014 فلسطین هم از نقض حقوق بشر در امان نماند. نیروی هوایی اسرائیل با موشک باران نوار غزه طبق آمار وزارت بهداشت غزه 2040 نفر را کشتند و 10196 نفر را زخمی نمودند که از میان کشته شدگان 711 نفر را زنان و کودکان تشکیل دادند. این رویداد هولناک در شرایطی اتفاق افتاد که اسرائیل مرزهای دریایی، زمینی و هوایی غزه را مسدود نمود، كنترل سيستم آب، برق و ارتباطات را در دست گرفته بود. این در حالی صورت گرفت که کشورهای اروپایی در قبال حمله اسرائيل سکوت و هیچ اقدام قانونی و حقوقی برای منع این کشور از جنایاتش انجام ندادند. (منشور ملل متحد ماده 2 بند 4: هیچ دولت یا رژیمی نمی تواند به بهانه های واهی و ادعاهای بی اساس؛ تمامیت ارضی دولتی دیگر را مورد تهدید یا توسل به زور قرار دهد).

در 17ژوئن 2014 پرواز (ام اچ 17) هواپیمایی مالزی از آمستردام در هلند به مقصد کوالالامپور مالزی در حرکت بود که در آسمان اوکراین مورد اصابت موشک قرار گرفت و کلیه 295 سرنشین این هواپیما کشته شدند. دولت اکراین و جدایی طلبان طرفدار روسیه یکدیگر را به سرنگونی این هواپیما متهم کردند.( ماده13 اعلامیه حقوق بشر: هر انسانی سزاوار و محق به داشتن آزادی جابه جایی[حرکت از نقطه ای به نقطه ای دیگر] و اقامت در [هر منطقه ای] درون مرزهای مملکت است. هر انسانی محق به ترک هر کشوری، از جمله کشور خود و بازگشت به کشور خویش است).

و اما مختصری از تحولات سال 2014 در اروپا

1- اروپا در حالی بر لزوم آزادی مذهبی و حمایت از اقلیتها تاکید می کند که به واسطه تصویب قانون منع استفاده از حجاب اسلامی در مدارس فرانسه، دختران مسلمان از حضور در نهادهای آموزشی منع می شوند؛ آن هم در شرایطی که مسلمانان فرانسه بزرگترین جامعه مسلمانان اروپا به شمار می آیند و باید دانست چنین ممنوعیتی مستقیماً با مفاد مربوط به آزادی ادیان در اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل و نیز کنوانسیون حفاظت از حقوق بشر و آزادی های اساسی اروپا در تعارض است..

2- (پیش نویس قطعنامه کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا: لزوم آزادی زندانیان سیاسی). اما برخی کشورهای این قاره با همکاری آمریکا تعدادی زندان مخفی در برخی کشورها تاسیس کرده اند از جمله می توان به زندان مخفی سیا در لهستان و ابو غريب عراق و گوانتانامو در کوبا اشاره کرد که هنوز بعد از چندین سال از پایان جنگ افغانستان تعطيل نشده است ما در قرائت هاى عرفی بین المللی از اسيران جنگی به این نکته می رسیم که صلاحيت جناح های درگیر برای نگه داشتن افراد مسلح در قیدشان بعد از جنگ به پایان می رسد اما هنوزی هیچ خبری از تعطیلی این زندان نیست. طبق آمار روزنامه گاردین که در اوایل سال 2014 منتشر نمود 154 زندانی در زندان گوانتانامو به سر می برند که ملیت 15 تن آنها افغان مى باشد.

3- (قطعنامه کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا: انتخابات کشورها باید براساس استانداردهای دمکراتیک انجام شود). در ابتدای سال2014  میلادی اوکراین که یک کشور اروپایی مستقل به حساب می آید انتخابات ریاست جمهوریش را مطابق معیارهای دمکراتیک برگزار نمود اما زمانی که رئیس جمهور قانونی این کشور با قانون تجارت آزاد با اروپا مخالفت نمود و موافقان این قانون به خیابان ها ریختند برخی کشورهای اروپایی از جمله آلمان، انگلیس و فرانسه به حمایت تمام قد از مخالفان پرداختند و در نهایت توانستند با دخالت های آشکار زمینه را برای برکناری رئیس جمهور قانونی این کشور و روی کار آمدن نئونازى ها فراهم سازند..
مواردی که از نقض حقوق بشر در خاورمیانه و اروپا گفته شد تنها به گوشه ای از بحران موجود در جهان اشاره دارد که این بحران هم چنان اکنون در لیبی، یمن، پاکستان، میانمار... جاری است که پرداختن به آن از حوصله این یادداشت خارج است..

____________________
1- اعلاميه حقوق بشر

2-كارنامه حقوق بشرى اروپا-سميه همايون روز

3- حقوق بشر در پرتو تحولات بین المللی- حسین شریفی

4-وب سایتهای خبری فارسی

5- إعلان منظمة العفو الدولية

6-UN Website

7- UN mission in Afghanistan website.

 


::یادداشت

خرد
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی 3 هفته پس از کودتای 28 مرداد: ملت شاه را دوست دارد بزرگ‌ترین اشتباه مصدق عدم اطاعت از اوامر شاه بودآیت الله کاشانی روی کار آمدن دولت کودتا را «سبب مسرت» دانست و ضمن تبریک به زاهدی گفت: «جای مسرت است که دولت جناب آقای زاهدی که خود یکی از طرفداران جبهه ملی بوده، تصمیم دا...
بی نام
هذا شقشقه هدرت.عجب ملتی هستیم ما. یک دفعه چنان جو گیر می شیم که یادمون میره کجاییم و چه کاره ایم و قرار بود کجا بریم و چی کار بکنیم. برنامه بیست و پنج ساله می نویسیم و می گیم می خواهیم ظرف این مدت به این اهداف برسیم. بعد می خندیم می گیم برنامه چیه ما همین الانش هم از بیست و پنج سال دیگه جلوییم. برای...
پیروز غفرانی
اهمیت توسعه حاشیه ساحلی دریای عمان برکسی پوشیده نیست. نگارنده در دوران کاری دیپلماتیک خود در دولت اصلاحات، بحث اهمیت بندر چابهار را در جلسات و گزارشات متعدد متذکر شده و در قالب تنظیم روابط با کشورهای شبه قاره و انعقاد یادداشت تفاهم "نقشه راه همکاری های استراتژیک ایران و هند"، روند جلب مشارکت و س...

::بخش انگلیسی

english logo copy

Thumbnail A miracle no politics and swords can performBy: Fereydoun MajlessiNowruz is not tradition! It is culture! Nowruz is drawing and painting. It is Art! Nowruz is music, freshness, youth, love, and...
Thumbnail By Henri J. Barkey, It wasn’t long ago that Turkish foreign policy was the talk of the town. Defined by the catchy phrase of “zero problems with the neighbors,” Turkey aimed to both improve...
More inenglish|section  

col

sup

sup copy