دوشنبه, 05 تیر 1396 |

پایانی بر 50 سال مخاصمه

فصل نوین روابط  کوبا - آمریکا

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا روز چهارشنبه 26 آذر (17 دسامبر) اعلام کرد از جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا خواسته است به مذاکراتی با کوبا به منظور عادی سازی روابط دیپلماتیک و بازگشایی سفارت  در هاوانا که از سال 1961 قطع شده است اقدام کند.

وی در مصاحبه با شبکه ای بی سی در رابطه با قرارداشتن کوبا در فهرست کشورهای حامی تروریسم ، تصریح کرد  "مساله مهم اینجا این است که از این فهرست بر اساس واقعیت ها استفاده کنیم نه بر اساس ایدئولوژی. اگر در واقعیت کوبا به سازمان های تروریستی کمک نمی کند نباید آنها در این فهرست قرار داشته باشند."اوباما در ادامه افزود: وی مطمئن نیست که رائول کاسترو با سن تقریبی 80 سال بخواهد تغییر عمده‌ای را ایجاد کند ولی شاید شاهد نسلی از تغییر در کوبا باشیم.اوباما در سخنان خود تاکید کرد که سیاست انزوای کوبا طی 50 سال گذشته جواب نداده و تحریم‌ها تاثیر اندکی بر این کشور داشته است.در همین رابطه یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت اوباما معتقد بود اگر تنها یک سیاست در حوزه سیاست خارجی آمریکا باشد که مدت‌ها از تاریخ انقضای آن گذشته است، سیاست این کشور در قبال کوباست.

سال قبل در چنین روزهایی در خلال مراسم درگذشت نلسون ماندلا در ساکر سیتی ژوهانسبورگ ، اوباما در اقدامی بیسابقه با رائول کاسترو رییس جمهور کوبا دست داد. این ابتکار اوباما انعکاس گسترده ای در رسانه های بین المللی داشت و از همان زمان زمزمه هایی در خصوص تنش زدایی بین دو کشور در محافل سیاسی مطرح شد.اکنون یک سال پس از آن رویداد و بیش از نیم قرن تشنج و رویارویی  که از زمان انقلاب کوبا و سرنگونی رژیم باتیستا در سال 1959 آغاز شد و تا آستانه تهدید اتمی اتحاد جماهیر شوروی علیه ایالات متحده آمریکا در حمایت از دولت انقلابی کوبا در ماجرای خلیخ خوکها پیش رفت ، در آستانه عادی سازی روابط و از سرگیری روابط دیپلماتیک قرار گرفته اند.

در این نوشتار کوتاه بر آن نیستم به دلایل این رویداد مهم پرداخته و در اینکه مدال این رویداد باید به گردن نخست وزیر کانادا و یا پاپ فرانسیس ( واتیکان ) به عنوان میانجی آویزان کرد و یا اینکه  آن را یا در چارچوب مقاومت و ایستادگی کوبا در مقابل آمریکا در 50 سال گذشته و نقش کوبا در  تجزیه پان‌امریکن و نقش کوبا در معادلات ونزوئلا، نیکاراگوئه، اکوادور و تبدیل فضای آمریکای لاتین به چیدمان ناسیونال - سوسیال تحلیل نمایم. بر کسی پوشیده نیست که کوبا طی دوران رهبری فیدل کاسترو نقش انکارناپذیری در حمایت از جنبش های آزادیبخش و آزادی و استقلال کشورهای جهان سوم خصوصا در آمریکای لاتین و آفریقا  ایفاکرده است.

  55سال قبل هنگامیکه فیدل کاسترو به همراه رائول و چه گوارا با گروه اندک خود برای سرنگونی حکومت خودکامه باتیستا در سواحل کوبا پیاده شدند همه کشورهای منطقه تحت انقیاد امریکا  و یا کشورهای غربی قرارداشته و ذخایر آنها به تاراج می رفت و زمانیکه  فیدل در  81 سالگی  رهبری کشور را به برادر و همرزمش رائول می سپرد، همه کشورهای آفریقا به استقلال دست یافته و  منطقه امریکای لاتین را موجی از جنبش های سیاسی و اجتماعی فراگرفته که هدف واحد اکثریت آنان رهایی از سلطه اقتصادی امریکاست.

بر این باورم در  کنار فهرستی از عوامل مانند ایستادگی بی چون و چرای انقلاب کوبا در سالهای اولیه و مایوس کردن آمریکا از سرنگونی حکومت انقلابی حاکم بر هاوانا ، حمایت بی چون و چرای ابرقدرت (سابق) اتحاد جماهیر شوروی از انقلاب کوبا ، نقش هاوانا در دامن زدن و حمایت از جنبش های آزادیبخش نوعا چپ در آمریکای لاتین و آفریقا که در تقابل با سیاستهای امپریالیستی اردوگاه غرب به رهبری آمریکا  قرار داشتند ، نمی توان از عنصر دیگری که زمینه ساز این رویکرد در واشنگتن شده است غافل شد. 6 سال قبل باراک حسین اوباما به عنوان اولین رییس جمهور سیاه پوست وارد کاخ سفید شد. وجه ممیزه اوباما در رسیدن به رفیع ترین قله قدرت در قدرتمندترین کشور جهان  علاوه بر رنگ پوست اوباما ،  تبار مسلمان و  آفریقایی او  بود. رویکرد او در سیاست داخلی و مناسبات خارجی در عبارت کوتاه و پر معنای " تغییر "بود. ممکن است با جنجالهای پوپولیستی و با اشاره به برخی سیاستهای آمریکا در منطقه و جهان  به اوباما انگ پیروی از اسلافش را زد و آمریکا را همان آمریکای دوران بوش پدر و پسر و ریگان و .....اعلام کرد و مخالفان اینگونه تحلیلها را با انگ و برچسب " مرعوب "  از میدان بدر کردولی ناگفته پیداست که اینگونه تحلیل های عوام فریبانه  نتیجه ای جز فرار از واقعیت هایی که لاجرم حود را بر ما تحمیل می کند ، نخواهد داشت.

اوباما از زمان ورود به کاخ سفید در عرصه داخل و رویکرد خارجی اقداماتی  را انجام داده است که نمایانگر تعهد او به شعار سیاست انتخاباتی او در " تغییر " است . نقش اوباما در تغییر مشی آمریکا در قبال  عراق و خروج نیروهای آمریکا از این کشور (که با مقاومتهایی جدی از سوی جناح جمهوری خواهان و نئوکانها روبرو بود ) ، تغییرات عمده در سیاست آمریکا در قبال افغانستان ، و مهمتر از اینها رویکرد منغطف واشنگتن در قبال  ایران و  پرونده هسته ای ، در زمره موضوعاتی هستند که می توان نقش اوباما و تیم همراه او در کاخ سفید را به نحو برجسته ای در آنها مشاهده کرد.  

اعتراف اوباما به ناکارآمدی سیاست انزوای کوبا و تاثیرات اندک تحریم ها در این کشور را با ساده کردن موضوع ناشی از " ضعف و شکست سیاست های توسعه طلبانه تجاوز گرانه ( و یا بسان ادبیات دوران جنگ سرد امپریالیستی ) امریکای جهانخوار " دانست.این تحلیل در بهترین شکل آن تنها بیانگر بخشی از واقعیت و یک روی سکه است.اما با نگاهی دیگر می توان رویکرد آمریکای تحت زعامت اوباما را " واقع بینانه و منطقی و با درک درست از تحولات جهان " که  منافع آمریکا در شکلی جدید از روابط بین الملل را تامین می کند تحلیل کرد.

نتیجه ناگزیر تحلیل از نگاه اول برخورد و نزاع  در چارچوب رویکرد برد – باخت و پیامد منطقی تحلیل از دریچه نگاه دوم گفتگو ، و مذاکره  در چارچوب رویکرد برد – برد خواهد بود. پاسخ مثبت رهبران کوبا به رویکرد اوباما در عادی کردن روابط ، بازگشایی سفارت و پایان دادن به خصومت 50 ساله نشان از تبعیت ماندگارترین حکومت چپ جهان از نگاه و رویکرد دوم است. این می تواند الگو یی باشد برای دیگر کشورها  و علی الخصوص دولت هایی که در در چند دهه اخیر و سالهایی پر تنش روابط هاوانا – واشنگتن در زمره حامیان و متحدان کوبا بودند.  

 


::یادداشت

خرد
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی 3 هفته پس از کودتای 28 مرداد: ملت شاه را دوست دارد بزرگ‌ترین اشتباه مصدق عدم اطاعت از اوامر شاه بودآیت الله کاشانی روی کار آمدن دولت کودتا را «سبب مسرت» دانست و ضمن تبریک به زاهدی گفت: «جای مسرت است که دولت جناب آقای زاهدی که خود یکی از طرفداران جبهه ملی بوده، تصمیم دا...
بی نام
هذا شقشقه هدرت.عجب ملتی هستیم ما. یک دفعه چنان جو گیر می شیم که یادمون میره کجاییم و چه کاره ایم و قرار بود کجا بریم و چی کار بکنیم. برنامه بیست و پنج ساله می نویسیم و می گیم می خواهیم ظرف این مدت به این اهداف برسیم. بعد می خندیم می گیم برنامه چیه ما همین الانش هم از بیست و پنج سال دیگه جلوییم. برای...
پیروز غفرانی
اهمیت توسعه حاشیه ساحلی دریای عمان برکسی پوشیده نیست. نگارنده در دوران کاری دیپلماتیک خود در دولت اصلاحات، بحث اهمیت بندر چابهار را در جلسات و گزارشات متعدد متذکر شده و در قالب تنظیم روابط با کشورهای شبه قاره و انعقاد یادداشت تفاهم "نقشه راه همکاری های استراتژیک ایران و هند"، روند جلب مشارکت و س...

::بخش انگلیسی

english logo copy

Thumbnail A miracle no politics and swords can performBy: Fereydoun MajlessiNowruz is not tradition! It is culture! Nowruz is drawing and painting. It is Art! Nowruz is music, freshness, youth, love, and...
Thumbnail By Henri J. Barkey, It wasn’t long ago that Turkish foreign policy was the talk of the town. Defined by the catchy phrase of “zero problems with the neighbors,” Turkey aimed to both improve...
More inenglish|section  

col

sup

sup copy