جمعه, 02 تیر 1396 |

ترک‌ها و ارامنه و ‌رویای صلح

هر سال در 24 آوریل ارمنی‌ها در سراسر جهان یاد فاجعه‌ای را كه در 98 سال پیش در درگیری میان سپاه عثمانی با مبارزان ارمنی رخ داد گرامی می‌دارند و بر زخم كینه‌ای دیرینه نمك می‌پاشند تا شاید نسل‌های بعدی التهاب و كین‌خواهی آن را فراموش نكنند.

این آیین اكنون به صورت مناسكی سنتی درآمده است و مانعی جدی در بهبود روابط و بهر مندی نسل های كنونی دو كشور همسایه به خاطر گناهان پدران است. اگر همه مردم جهان بخواهند به حقوق از دست رفته نیاكانی و آنچه هر طرف در داوری داخلی حق خود م یداند پای بفشارند و كین خواهی كنند جهان بیش از اینی كه هست غرقه در خودن خواهد شد.

در سال 1914 امپراتوری عثمانی بی آنكه از سازمان و اقتداری كه در شأن چنان قلمروی باشد، و بی آنكه بتواند خود را با معیارهای صنعتی و سیاسی و فرهنگی آن روز جهان وفق دهد با ارزیابی غلط از توانمندی خود به طرفداری آلمان كه آن را قوی تر می پنداشت وارد جنگ جهانی اول شد. در ایران نیز بودند كسانی كه عِرق و غیرتشان به جوش آمده بود و وقتی بخش های از كشور را در سلطه نیروهای متفق روس و انگلیس یافتند، تا آنجا پیش رفتند كه دولتی در دولت تشكیل دادند و در غرب و كرمانشاه درها را به سوی عساكر عثمانی گشودند، اما به زودی دریافتند كه در آن جهنم خودساخته از مار غاشیه به اژدهای هفت سر پناه برده بودند. عساكر در همان زمان چنان بلایی بر سر مردم آذربایجان و كردستان آوردند كه مردم صمیمانه آرزومند محو و نابودی آنان شدند! از طرف دیگر در گرماگرم جنگ ترك ها با فرنگیان، طبیعتاً‌ فرنگیان می كوشیدند به عثمانی از بیرون و درون ضربه وارد كنند. رقابت ها و خشونت های ترك ها نسبت به اقلیت های قومی خصوصاً‌ ارامنه پیرامون وان، كردهای دیاربكر، و آذری های قارص به اندازه ای بود كه بتوانند روی مقاومت آنان حساب كنند. بهترین وسیله و بهانه امیداوار كردن آنان به استقلال در پایان جنگ بود. در مورد ناسیونالیست های ارمنی این امید با كمك های پنهانی و تسلیحاتی هم همراه بود. و آن مقاومت به درگیری و جنگی تمام عیار تبدیل شد. ارمنی ها ترك ها را میهمان تازه واردی در سرزمین تاریخی خودشان می پنداشتند كه اكنون صاحبخانه شده و صاحبخانه را میهمان می  دانستند، و برای دستیابی به حقوق ا زدست رفته خودشان مبارزه می كردند، و ترك ها خودشان را صاحب كشوری بزرگ می دانستند كه حق و مسئولیت حفظ تمامیت ارضی آن را بر عهده داشتند، و نمی توانستند تحمل كنند كه وقتی درگیر جنگی با دشمنان تاریخی و آیینی خود هستند،‌گروهی مسيحی از درون آب در آسیاب دشمن بریزند. ‌و هر دو طرف از كار برد خشونت در حق طلبی های خود كوتاهی نكردند. جنگی نابرابر بود و پیروزی تركان به   كشتاری بزرگ و براندازنده تبدیل شد. تركان تعقیب امواج ارامنه گریزان را تا درون مرزهای ایران نیز ادامه دادند و این خشونت تركان بود كه موجب شد ایرانیان در آذربایجان و همدان به گروه هایی از پناهندگان ارمنی پناه دهند.

متأسفانه احساس حق در مورد مسائل سرزمینی و بومی به حدی است كه جایی برای مصلحت طلبی و كنار آمدن با واقعیات روز باقی نمی گذارد. برای مثال ارامنه ارمنستان پیشین ایران كه پس از فروپاشی شوروی موفق شدند صاحب كشوری شوند،‌ به بهانه حمایت از ارامنه قره باغ كه جمهوی آذربایجان خودمختاری آنان را نقض و فسخ كرده بود به جنگی خشونت آمیز متوسل شدند كه منجر به اشغال طولانی یك پنجم كشور جمهوری آذربایجان شده است. از طرفی بخش اصلی جمهوری آذربایجان برای دستیابی به نخجوان با مسدود بودن راه نزدیك ارمنستان راهی جز عبور از ایران ندارد. ارمنی ها باید بیندیشند كه در رویارویی با كشوری پر جمعیت تر و ثروتمندتر و بزرگتر، كه بخشی از سرزمینش اشغال شده است نمی توانند تا ابد به این وضع ادامه دهند و تاب مقاومت نخواهند داشت! در حالی كه راه مذاكره،‌ و دادن امتیازی مانند كریدوری برای دستیابی به نخجوان و گرفتن كریدوری برای دستیابی به بخش واقعاً ‌ارمنی نشین قره باغ، بهتر است به این معضلی كه ارمنستان را به كشوری بی ثبات و متزلزل بدل می كند و مانع توسعه یكی از زیباترین سرزمین های جهان می شود پایان دهند! و در ارتباط با تركیه كه اكنون كشور مهمی در عرصه جهانی است نیز چرا نباید به جای پای فشاری بر سر كین خواهی از گناهان متقابل پدران،‌ به امكان دریافت امتیازاتی و بهره‌مندی از موقعیت جغرافیایی متقابل و به رفاه و پیشرفت مردمان خودشان و در پشت میز مذاكره و با نیت صلح بیندیشند و مسائل را یك بار و برای همیشه حل و فصل كنند؟ در تاریخ قرون جدید جهان كمتر مللی مانند آلمان ها و فرانسویان بر سر یكدیگر زده و خون یكدیگر را ریخته اند،‌اما می بینید كه در سایه صلح و دوستی به مرفه ترین ملل جهان تبدیل شده اند! اما صلح و فائق آمدن بر غیرتمندی های خونریز نیاز به فرهنگ و اندیشه ای دارد كه در این بخش جهان ادعایش زیاد و خودش اندك است!


::یادداشت

خرد
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی 3 هفته پس از کودتای 28 مرداد: ملت شاه را دوست دارد بزرگ‌ترین اشتباه مصدق عدم اطاعت از اوامر شاه بودآیت الله کاشانی روی کار آمدن دولت کودتا را «سبب مسرت» دانست و ضمن تبریک به زاهدی گفت: «جای مسرت است که دولت جناب آقای زاهدی که خود یکی از طرفداران جبهه ملی بوده، تصمیم دا...
بی نام
هذا شقشقه هدرت.عجب ملتی هستیم ما. یک دفعه چنان جو گیر می شیم که یادمون میره کجاییم و چه کاره ایم و قرار بود کجا بریم و چی کار بکنیم. برنامه بیست و پنج ساله می نویسیم و می گیم می خواهیم ظرف این مدت به این اهداف برسیم. بعد می خندیم می گیم برنامه چیه ما همین الانش هم از بیست و پنج سال دیگه جلوییم. برای...
پیروز غفرانی
اهمیت توسعه حاشیه ساحلی دریای عمان برکسی پوشیده نیست. نگارنده در دوران کاری دیپلماتیک خود در دولت اصلاحات، بحث اهمیت بندر چابهار را در جلسات و گزارشات متعدد متذکر شده و در قالب تنظیم روابط با کشورهای شبه قاره و انعقاد یادداشت تفاهم "نقشه راه همکاری های استراتژیک ایران و هند"، روند جلب مشارکت و س...

::بخش انگلیسی

english logo copy

Thumbnail A miracle no politics and swords can performBy: Fereydoun MajlessiNowruz is not tradition! It is culture! Nowruz is drawing and painting. It is Art! Nowruz is music, freshness, youth, love, and...
Thumbnail By Henri J. Barkey, It wasn’t long ago that Turkish foreign policy was the talk of the town. Defined by the catchy phrase of “zero problems with the neighbors,” Turkey aimed to both improve...
More inenglish|section  

col

sup

sup copy