دوشنبه, 05 تیر 1396 |

احتیاط در گفتار و اعتماد سازی دو شرط لازم در مذاکرات

 گفتاری در حاشیه مذاکرات هسته ای در وین

ششمین دور مذاکرات ایران و پنج به علاوه یک، از هفته گذشته در وین آغاز شده، و آن طور که گفته می شود این دور از مذاکرات احتمالا تا اواخر تیر ماه سال جاری ( 22 ژو ئیه 2014 )، که زمان شش ماهه برای حصول توافق نهائی در " برنامه اقدام مشترک " به پایان می رسد، ادامه خواهد یافت و کار نگارش متن توافق نهائی در این بازه زمانی نیز انجام خواهد گرفت.

 در مورد این که طرفین پس از شش ماه مذاکرات فشرده و نسبتا دشوار، بالاخره در پایان این دوره به توافق نهائی دست خواهند یافت نظرات، تفسیر ها، تحلیل ها و نیز پیش بینی های متعدد و گاه متضاد انجام شده است. بعضی، خوشبینانه اظهار نظر کرده اند، که احتمالا در این دور از مذاکرات کار به اتمام میرسد و حتی می گویند وزرای خارجه 5+1احتمالا برای امضای توافق نامه نهائی به وین خواهند رفت.برخی دیگر این اعتقاد را دارند که با توجه به دشواری های موجود در این مذاکرات و به علت این که در مورد پاره ای از مسائل، که طرفین در مورد آن عقاید مختلفی دارند، احتمال این که در این دور از مذاکرات طرفین بتوانند به توافق جامع دست یابند کم است و ممکن است مدت اجرای "برنامه اقدام مشترک " تمدید شود.

 صرف نظر از این که نتیجه این مذاکرات چه باشد، مناسب است در این بازه زمانی، علاوه بر طرفین مذاکره کننده، محافل، گرو ه ها، که واقعا خواهان حل این اختلاف، که به گفته وزیر امور خارجه ایران غیر ضروری بوده است، طالب صلح و آرامش هستند، به روند این جریان کمک کنند. شاید هیچ زمانی مثل این دوره، لزوم و ضرورت دقت و احتیاط در گفتار و اقدامات و موضع گیری ها احساس نمی شود. بی تردید این مهم، بیش از همه باید توسط کسانی که مستقیما در گیر با مذاکرات هستند و به خصوص مسئولیت بیشتری دارند مرعی گردد. چون هر گونه سخن و اظهار نظر و تحلیل، ولو این که کاملا جنبه و نظر شخصی داشته باشد، می تواند در روند کاری این مذاکرات، که وقت و نیروی زیادی روی آن گذاشته و صرف شده است، تاثیر نامطلوب بگذارد. در طی یک هفته گذشته و قبل از شروع مذاکرات، تحلیل ها، پیش بینی ها و حدس و گمان هائی توسط مفسرین و صاحب نظران شده است. حتی اظهار نظر هائی در قالب مقاله ای توسط برخی مقامات عالی رتبه و دست اندر کار راجع به این مذاکرات و نتایج آن به عمل آمد، که خود موضوع تحلیل ها و گمانه زنی هائی شد. به طوری که گروهی،که همواره مترصد اخلال در روند مذاکرات و حصول نتیجه هستند، با استناد به همین نوشتار، آن را دلیل روشنی بر عدم موفقیت آن تلقی کردند.اما جای خوشبختی و امید واری است که محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران با متانت، واقع بینی و خویشتن داری، که لازمه یک دیپلمات ورزیده و با تجربه و مذاکره کننده ای از نوع گفتگو های هسته ای باید باشد، به دور از هرگونه هیجان و احساسات واکنش و پاسخ لازم را داد. او ضمن این که از مواضع منطقی و به حق دولت متبوع خود دفاع کرد، به طور شفاف و صریح از همه طر ف ها خواست از اتهام زدن به یکدیگر خودداری ورزند. البته وزیر خارجه ایران تاکید کرد و یاد آور شد که این دولت متبوع او نبوده که مانع رسیدن به یک توافق شده است. گفته او کاملا درست و مستند بوده است، چون حدود ده سال پیش خود او عضو تیم مذاکرات هسته ای بود ؛ که سرپرست آن با دکتر حسن روحانی دبیر وقت شورای امنیت ملی ایران (رئیس جمهور فعلی) بود. به گفته دکتر ظریف در همان موقع تلاش زیادی از طرف ایران به عمل آمد و طرح خوبی هم پیشنهاد شد تا به نتیجه ای رسیده شود، ولی به دلیل اقدام طرف دیگر این تلاش ها نا کام ماند.

 تاریخ همیشه بهترین و بزرگترین آموزگار بوده و هست و همواره می توان از آن در س گرفت و حد اقل اشتباهات گذشته را تکرار نکرد. البته ضمن این که باید از تاریخ درس آموخت نباید در آن باقی ماند . لزومی ندارد دائم در گذشته در جست و جو و کند و کاو بود و فقط جنبه های منفی را دید و با استناد به آن شاهد آورد و بدین ترتیب مشکلات جدیدی بر مشکلات کنونی افزود.

 موضوع مهم دیگری که شایسته توجه خاص است، اعتماد و اعتماد سازی است . در طول چند ماه گذشته موضوع اعتماد، که طبیعی است اعتماد میان دو طرف که اختلاف دارند و بالاخص میان طرفین در گفتگوی هسته ای کنونی مطرح شده است، هنوز هم گاه و بیگاه به آن اشاره و تاکید می شود. تردید نیست اعتماد و یا به تعبیر امروز ها " اعتماد سازی " باید از نقطه ای و توسط یک طرف و مرجحا هر دو طرف آغاز شده و به وجود آید. این گفته کاملا منطقی است که " اعتماد، اعتماد به وجود می آورد". قطعا عکس ان نیز صادق است.

 اکنون، بعد از این همه گفتگو، در جریان مذاکرات هسته ای، آیا با اشنائی، که دو طرف از مواضع و نیات یکدیگر پیدا کرده و از آن آگاه شده اند، زمان آن فرا نرسیده که اعتماد میان آن ها، هرچند نسبی و نه مطلق، به وجود آمده باشد ؟ بی تردید اعتماد در بلند مدت حاصل می شود. در شرایط کنونی و بعد از گذشت زمان طولانی و اثبات حقانیت و صحت گفتار و حسن نیت در یک طرف، دیگر صحبت از بی اعتمادی و باز هم به گذشته نگاه کردن و شخم زدن تاریخ آن با دید منفی قطعا توجیه و محملی ندارد.

 همه ما می دانیم که چند دهه قبل، یعنی در سال 1969، دو ابر قدرت آن زمان ایالات متحده و شوروی، گفتگو هائی را که به "گفتگوی کاهش سلاح استراتژیکی " و یا SALTموسوم گردید در هلسینکی شروع کردند، که منجر به امضای موافقتنامه کاهش سلاح ها استراتژیکی در همان سال شد SALT1)). این مذاکرات برای کاهش سلاح استراتزیک همچنان ادامه داشت که در سال 1979 منجر به موافقتنامه SALT2گردید .در همان موقع بی اعتمادی عمیقی میان دو ابر قدرت وجود داشت . اما بالاخره آن ها با مذاکره و از میان بردن تدریجی ابهامات و اطلاع از مواضع و امکانات یکدیگر به نوعی اعتماد، هرچند نسبی و مالا توافق رسیدند.

 اگر مذاکرات در آن سطح و مقیاس و علی رغم بی اعتمادی و سوءظنی که دو ابر قدرت که نسبت به یکدیگر و اهداف طرف مقابل داشتند، توانستند به نتیجه و سرانجام توافقی برسند که حد اقل بواسطه همین معاهدات، جهان امروز مکانی نسبتا امن تر از زمانی است که معاهدات اصولا امضا نمی شد، قطعا مذاکرات هسته ای کنونی که از نظر حجم و اهمیت، آن گستردگی را ندارد، مذاکرات فعلی نیز می تواند به سر انجامی برسد . بنابر این استفاده از این فرصت فوق العاده مهم است . اگر به گفته وزیر خارجه ایالات متحده،"ما آلان چنین فرصتی داریم و یک گشایش تاریخی امکان پذیر است و فقط باید اراده سیاسی و مقاصد و نه ظرفیت ها ثابت شود و اکنون مساله گزینه ها اهمیت دارد و بیائید همگی عاقلانه انتخاب کنیم"، نباید فقط این را صرفا از طرف مقابل و دیگران بخواهیم بلکه خود نیز باید آغاز کننده باشیم اگر واقعا خواهان جهانی امن تر و با ثبات تر هستیم

 

14تیرماه 1393


::یادداشت

خرد
آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی 3 هفته پس از کودتای 28 مرداد: ملت شاه را دوست دارد بزرگ‌ترین اشتباه مصدق عدم اطاعت از اوامر شاه بودآیت الله کاشانی روی کار آمدن دولت کودتا را «سبب مسرت» دانست و ضمن تبریک به زاهدی گفت: «جای مسرت است که دولت جناب آقای زاهدی که خود یکی از طرفداران جبهه ملی بوده، تصمیم دا...
بی نام
هذا شقشقه هدرت.عجب ملتی هستیم ما. یک دفعه چنان جو گیر می شیم که یادمون میره کجاییم و چه کاره ایم و قرار بود کجا بریم و چی کار بکنیم. برنامه بیست و پنج ساله می نویسیم و می گیم می خواهیم ظرف این مدت به این اهداف برسیم. بعد می خندیم می گیم برنامه چیه ما همین الانش هم از بیست و پنج سال دیگه جلوییم. برای...
پیروز غفرانی
اهمیت توسعه حاشیه ساحلی دریای عمان برکسی پوشیده نیست. نگارنده در دوران کاری دیپلماتیک خود در دولت اصلاحات، بحث اهمیت بندر چابهار را در جلسات و گزارشات متعدد متذکر شده و در قالب تنظیم روابط با کشورهای شبه قاره و انعقاد یادداشت تفاهم "نقشه راه همکاری های استراتژیک ایران و هند"، روند جلب مشارکت و س...

::بخش انگلیسی

english logo copy

Thumbnail A miracle no politics and swords can performBy: Fereydoun MajlessiNowruz is not tradition! It is culture! Nowruz is drawing and painting. It is Art! Nowruz is music, freshness, youth, love, and...
Thumbnail By Henri J. Barkey, It wasn’t long ago that Turkish foreign policy was the talk of the town. Defined by the catchy phrase of “zero problems with the neighbors,” Turkey aimed to both improve...
More inenglish|section  

col

sup

sup copy